Engin Erkiner: Yeni bir konu ararken aklıma yeni insan anlayışı geldi. Her ekonomik politik sistem gibi sosyalizmde de farklı bir insan oluşturma anlayışı vardır. Konuyla ilgili olarak SSCB’nin ilk yıllarında Proleter Kültür akımının görüşlerini okumuştum. Lenin bu akıma, haklı olarak, karşı çıkar. Geçmiş kültürün büyük oranda reddedilemeyeceğini savunur. Savunur ama yenisi nasıl şekillenecektir, uygulanabilir bir yol öneremez. Bunun için zaman erkendir denilebilir.

Sonraki yıllarda Demokratik Almanya Cumhuriyeti’nde bu yönde önemli adımlar atılır. Bunların başında “yazan işçi hareketi” gelir. Buna aşağıdan edebiyat da denilir ve başarısızlıkla sonuçlanır (Konuyla ilgili olarak Sosyalist Gerçekçilik – Yükseliş ve Düşüş kitabında ayrıntılı bilgi vardır. E Kitap olarak Drive’da bulunabilir).

Başarısızlık üretim sürecindeki işçilerde olmayan özellikler aranmasından gelmektedir. İyi edebiyat üretmenin belirli kriterleri vardır ve işçilerin bu özellikleri kolayca kazanabilmek yeteneği bulunmamaktadır.

Che Guevara’nın yeni insan anlayışı vardır. Şartların değişmesiyle insanın da değişeceğini ama bu değişmenin şartların değiştiği oranda olmayabileceğini belirlemiş ve toplum için karşılıksız çalışmayı yeni insanın oluşmasında önemli halka olarak görmüştür.

Küba’da bu konuda başarı sağlanamamıştır.

Yeni insan konusunda değişik incelemeler yapılıyor olmakla birlikte, konu teorik olmaktan çok pratiktir. Adım atarsınız, sonuca bakarsınız, eksikleri tamamlamaya çalışırsınız, tekrar sonuca bakarsınız ve böyle devam edersiniz.

Ortalama hayat süresinin 60’dan 80’e çıkması da herhalde yeni insanın oluşmasında dikkate alınması gereken bir özelliktir. En başta eğitim süresi uzamaktadır. Yabancı dil bilmek –tercihan İngilizce- olmazsa olmazdır. İki yabancı dil tercih nedenidir. Bunlar insanın bilgi düzeyini ve kafa yapısını değiştirir.

Bilgiye ulaşmak eskisine göre çok kolaylaşmış olmakla birlikte bilgi içinde boğulmak ve seçme yapmayı bilmemek de önemli sıkıntı olarak ortaya çıktı. Çok sayıda insandaki zihin değildir, çöplüktür. Her konuda söz edebilir ama konuları birbirine bağlayamaz. Bildikleri yan yana dururlar, bütünsellik yoktur.

Bunlar önemli konulardır ve insanın şekillenmesinde dikkate alınmaları gerekir.

Eğitim önemlidir ama nasıl bir eğitim?

Sosyal medya kullanımının 14 yaş altındakilere yasaklanmasını doğru buluyorum.

O yaştaki kafaya her şey dolar, ayrım yapmasını bilemez ve sonuçta ortaya bilgili bir zihin değil çöplük çıkar.

Bu çöplük bir kere oluşunca temizlenmesi de hayli zordur.

Bizdeki durumu görüyorsunuz: 20 yıldır dindar bir nesil yetiştirmeye çalışıyorlar ama başaramıyorlar. Böyle bir nesil daha fazla din dersiyle oluşturulamaz.

Che’nin yeni insan oluşturulması anlayışında önemle yer alan “örnek insanlar” burada yoktur. Dincilerde her numara bulunuyor ve bunun tümünü olmasa bile önemli bölümünü herkes görüyor.

Mısır’daki El Ahzar Üniversitesi’ni bitirip ateist olan insanlar tanıdım.

Bilgiye ulaşmanın kolaylaştığı, yalanın kısa sürede ortaya çıktığı koşullarda dindar insan yetiştirmek de zorlaştı.

Anlayacağınız yeni insan konusunda teori çok ama başarıya giden pratik yeterince bulunmuyor.

Her durumda insan dünya görüşünden ibaret değildir. Aile bağlarından milliyetçiliğe, oradan dine kadar çok sayıda ek faktör vardır. Mesela Küba’nın oldukça zor hayat şartlarına rağmen ayakta kalmasını sadece sosyalizme bağlayamazsınız. Burada mesela ulusal gurur çok önemlidir.

Jose Marti ölümünden önce bir saptama yapmış ve demişti ki: “gün gelecek bu adayı bütün dünya tanıyacak…” Gerçekten de böyle oldu.

Sonuçta bu konudan da vazgeçtim, başkasını arayayım…