Engin Erkiner: Değişik ülkeler olmayan Filistin devletini tanıdılar. Aralarında İngiltere ve Fransa da bulunuyor. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yıllardan beri iki devletli çözüm konusunda çoğunlukla karar alınır ve öyle kalırdı. Şimdi konu ciddiyete yaklaşmış görünüyor.

Önemli olan tanıyan ülke sayısı değil, bunu yapanların etkin ülkeler olmasıdır.

Filistin halkı yıllardan beri mücadele ediyor. Filistin devletinin kurulması sorunların bitmesi anlamına gelmez ama hafifler umudu taşınıyor.

Bu konudaki önemli sorunlardan birisi Hamas’ın etkisinin azaltılması ve Filistin’de başka güçlerin öne çıkmasıdır. İkincisi ise bu devletin sınırlarıdır.

Özellikle İngiltere’nin tutumu önemlidir çünkü ABD’nin kesin karşı olduğu bir projeye İngiltere evet demez. Anladığım kadarıyla ABD yönetimi de, şimdilik Filistin devletini reddetse de, bu projeye yakınlaşacaktır.

İsrail ikna edilir, ikna olmak zorunda kalır.

Önümüzdeki süreç Filistin devleti kurdurulması olarak görünüyor. Ne kadar sürecektir, hangi aşamalardan geçilecektir, şimdiden belirlemek mümkün değildir.

Devletin kurulması vardır ve bir de devletin kurdurulması vardır. Bir halk devlet için mücadele eder ama komşuları güçlüdür ve kendi gücü yetmemektedir. Böyle bir devletin kurulması ABD’nin çıkarınaysa, bir gerekçe bulunur, gerekirse askeri müdahale yapılır ve devlet kurdurulur.

Kosova örnektir. Bu yeni ülke komşusu Sırbistan tarafından tanınmamıştır. Kosova, Sırbistan için tarihsel önemi olan bir alanda kurulmuştur. Sırpların tarihinde büyük önemi olan Kosova Savaşı başkent Piriştina yakınlarında Amsfeld’de yapılmıştır. Ek olarak Sırbistan Ortodoks Kilisesi için de bölge tarihsel önem taşımaktadır.

Sırbistan yıllardan beri Rusya’nın müttefikidir ve ülkenin yanında denetimi altında bulunan bir devlet kurulması ABD’nin de çıkarınadır.

Kürt devleti de kurdurulur mu?

Kürtlerin şu veya bu bölümü kendi çabasıyla devlet kuramaz. Kürt devleti ancak kurdurulabilir. ABD ve İsrail’e karşı savaşta İran’daki rejim değişseydi, bu ülkenin bir bölümünde Kürt devleti kurulması gündeme gelebilirdi ama olmadı.

On yıl kadar önce Barzani Irak’ta bağımsızlık konusunda referandum yapmış ve yüzde 80’in üzerinde onay çıkmıştı. Türkiye’nin büyük tepki göstermesine gerek kalmadı, İran işgal tehdidinde bulundu ve bağımsızlık gündemden kalktı.

Şimdiki durumda bağımsızlık statüsüne kavuşmaya en yakın görünen bölge Rojava’dır. Türkiye bu bölgeyi rahat bırakmayacaktır. YPG, ABD’nin koruması altındadır ve başka türlü yaşama şansı da yoktur. Filistin devletinin aksine bölgede Kürt devleti kurulmasına İran ve Türkiye gibi iki büyük bölgesel gücün yanı sıra bütün Arap ülkeleri karşıdır. Birkaç Arap aşiretinin Kürtlerden yana olması durumu değiştirmez.

Diyebilirsiniz ki, PKK devlet kurmak istemiyor…

Bunu dikkate almayın derim. Devlet kurabilme şartları birazcık bile olsa ortaya çıkarsa Öcalan, teorik gerekçelerini de bularak, devleti savunmaya geçecektir. Öcalan’da teori, gelişmiş pragmatizmle iç içedir.

Kürtlerin önemli bölümü kendilerine devlet kurdurulacağına inanıyor. Bu inanç, diyelim on yıl öncesine göre daha yüksektir.

ABD, Türkiye de dahil bölgedeki bütün güçleri karşısına almaz.

Filistin’e devlet kurdurulmasıyla Kürtlere devlet kurdurulması arasındaki temel fark buradadır. Bölgede İsrail dışında Filistin devletine karşı ülke bulunmuyor. Keza İsrail dışında bölgede Kürt devletini savunan da bulunmuyor.

Eski Yugoslavya cumhuriyetlerinden Sırbistan dışında Kosova’ya karşı olan ülke yoktu.

Şu veya bu büyüklükteki Kürdistan’a ise İsrail dışında bütün bölge karşıdır.

Kürtler “devletler kurma yüzyılı” olarak da adlandırılabilecek 20. yüzyılda devlet kuramadılar. İlk çeyreği sona ermiş 21. yüzyılda da epeyce zor görünüyor.