Engin Erkiner: Kelime veya deyim zaman içinde aynı kalırken içerikte önemli değişim olabilir. Görünüşte aynıdır ama aynı değildir. Çok kere dünya devrimi örneğini verdim. Marx-Engels zamandaş dünya devrimi bekliyorlardı ve onlar için bu devrim İngiltere, Fransa, Almanya ve çevrelerindeki ülkeleri kapsayan Batı Avrupa devrimiydi. Bu devrimde henüz dünya çapında önemli güç olan ABD yoktu. Özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak böyle bir “dünya devrimi” düşünülemez.

Kelime aynı kalınca yıllardan beri şartlanmış zihnimizle kelimeyi eski içeriğinde düşünüyoruz ve yanlış yapıyoruz. Bu kolay düşülebilen bir yanlıştır ve kurtulmak için sürekli mücadele edilmesi gerekir. Bu kelime şimdi ne anlama geliyor, düşünülmesi gerekir.

Burjuvazi kelimesine geçelim…

Pazar sosyalizminin uygulandığı Çin, Vietnam ve diğer ülkelerde burjuvazi zorunlu olarak ortaya çıkar. Çin’de bunu açık olarak görmek mümkündür, Vietnam için durum o kadar açık değildir. Burjuvazinin varlığı Çin komünist partisi yetkilileri tarafından da kabul edilmekte ve sıkı denetim altında tutulduğu belirtilmektedir.

Çin’de burjuvazi komünist partisine üye olabilir ve bir bölümü üyedir de.

Çin gelişmiş sosyalizm aşamasına ulaşmaya çalışmaktadır ve eğer burjuvazi bu genel amaca hizmet ediyorsa komünist partisi üyesi olabilir, düşman olarak görülemez (Bkz. Çin Sosyalizmi 1949-2022).

Burjuvazi denilince aklımıza kapitalist toplumdaki burjuvazi geliyor. Bazı özellikleri değişebilir ama temel özellikleri aynıdır. Çin’deki burjuvazi ise bu burjuvaziden farklıdır.

Birincisi; komünist partisi iktidarı altında, onun ekonomideki genel planlamasına uygun faaliyet gösteren ve bir bölümü komünist partisi üyesi olan burjuvazidir. Komünist partisinin genel amacını benimsemekte ve üretici güçlerin geliştirilmesine kendince katkı yapmaktadır.

Bu burjuvazinin isimlendirilmesi sorununa geçmeden önce Çin’deki burjuvaziyle kapitalist toplumdaki burjuvazi arasındaki önemli farklılıkların bilinmesi gerekir. Bu konuda fazla bilgi bulunmuyor, en azından İngilizce ve Almancada bulamadım. Çincede mutlaka vardır ve çeviri yapılmasını bekleyeceğim.

Bazı önemli farklılıkları yukarda sıralamıştım. Ek olarak parti denetimindeki fabrika komiteleri üretimin planlanmasında ve alınan kararlarda söz sahibidir. Bu söz sahipliği ekonomik ve politik genel gelişme stratejisi çerçevesinde olmaktadır.

Başka önemli farklılıklar var mıdır, varsa nelerdir, bilmiyorum.

İsimlendirme olarak Çin’deki burjuvazi için bir çeşit “ulusal burjuvazi” denilebilir. Bu terim geçmişte karşıtı komprador burjuvaziyle birlikte kullanılmıştı. Ulusal burjuvazi istikrarlı bir sınıf olmasa bile ulusal kurtuluş mücadelesi verenler için ittifak gücüydü.

Çin’deki burjuvazi için “ulusal burjuvazi” isimlendirmesi bir yönden olabilir çünkü genel amacı –üretici güçlerin geliştirilmesi- kabul etmekte, komünist partisi önderliğini tanımaktadır; diğer yandan ise uygun bir isimlendirme değildir çünkü karşıtı bulunmamaktadır.

Burada asıl önemli olan, Çin’deki burjuvazinin bildiğimiz burjuvazinin özelliklerine önemli oranda sahip olmamasıdır.

Uygun isimlendirme zamanla bulunur herhalde…