Engin Erkiner: GİRİŞ

Bu kitap Çin Sosyalizmi (1949-2022) ve Vietnam-Laus ve Pazar Sosyalizmi kitaplarının ardından konuyla ilgili son kitap olacak. Daha önce Küba’nın durumuyla ilgili olarak Che Guevara – Kısa Uzun Bir hayat yayınlanmıştı. Küba’da pazar sosyalizmiyle ilgili son gelişmeler ve ilgili anayasa değişikliği 293 nolu Küba ve Pazar Sosyalizmi başlıklı videoda anlatılmıştır.

Kuzey Kore kitabıyla ilgili konu sınırlaması iki kere değişmek zorunda kaldı. İlk olarak Kuzey ve Güney Kore tarihlerinin ayrı anlatılamayacağı, birbirlerine bağlı olduklarından hareketle kitap her iki ülkeyi kapsayacak şekilde planlanmıştı. Ardından A History of South Korean Student Movements, 1980-2000 (Güney Kore Öğrenci Hareketi Tarihi 1980-2000) kitabını okuyunca fikrimi değiştirdim. Ek olarak Legacy of Gwanju Uprising (Gwanju kentindeki ayaklanmayı anlatan) kitabı da eklemek gerekir.

Bu kitaplarda Güney Kore’deki askeri diktatörlüğün ortadan kalkması ve parlamenter sisteme geçilmesinde öncelikle öğrenci hareketinin (daha sonra işçi hareketinin) rolü anlatılmaktadır. Güney Kore’nin ayrı bir devlet olarak kurulmasından beri süren sıkıyönetim sona erer, rejimde demokratik değişiklikler yapılır, ilk sivil cumhurbaşkanı seçilir. 1991’de SSCB’nin dağılmasının ardından solda ortaya çıkan zayıflama ve ayrışmayı iyi kullanan devlet daha önce muhalefette aktif olarak yer alan işçilerin bir bölümü ve memurları yanına alır ve sosyalistleri büyük oranda tecrit eder.

Güney Kore’de devlet genişler, burjuvazinin muhalefetini isteklerini yerine getirerek etkisizleştirir ve hedef seçerek sosyalistlere yönelir. Alternatif işçi sendikaları kurar. İktidar karşıtı gösterilere toleranslı yaklaşır, eksiden olduğu gibi sık olarak şiddete başvurmaz ama çok sayıda kişi tutuklanır. Bazı işkencesi polisleri yargılar. Gwanju ayaklanmasının bastırılmasında yaşanan katliam için özür diler.

Güney Kore devletinin muhalefetin bir kesimini bünyesine alarak –bazı eski muhalifler bakan olurlar- genişlemesi ve sosyalistleri tecrit etmesi anlatılması gereken önemli bir süreçtir. Bu süreci Kuzey Kore’deki pazar sosyalizmiyle birlikte anlatmak konudan fazlasıyla ayrılmak anlamına gelecekti. Bu nedenle Güney Kore’deki değişimi ayrı bir kitapta incelemenin daha uygun olacağını düşündüm.

Kuzey Kore kitabında değişik yerlerde Güney’deki gelişmelerden de zorunlu olarak bahsedilecektir.

İkinci Dünya Savaşı’nın bitmesinden sonra iki ülke, Almanya ve Kore bölündü. Her iki bölünmede de bir tarafta SSCB diğer tarafta ABD bulunuyordu ama Kore’deki bölünme farklı özelliklere sahipti.

Birincisi; Kore daha önce Japonya’nın sömürgesiydi, Almanya ise İkinci Dünya Savaşı’nın önemli bir tarafıydı.

İkincisi; iki Almanya arasında savaş yaşanmadı, Kore’de ise yaşandı. Türkiye’nin de yeni kurulan NATO’ya girebilmek amacıyla katıldığı, iki tarafın da çok sayıda kayıp verdiği Kore savaşı güney ve kuzeyin ilişkisini halen etkilemektedir.

Üçüncüsü; Demokratik Almanya Cumhuriyeti 1989 ve sonrasında Batı Almanya’ya varlığına son vererek katılırken, Kuzey Kore’de aynı gelişme yaşanmadı. Kuzey Kore 80 yıldır ayrı bir devlet olarak varlığını sürdürüyor. Bu durumda iki Kore ulusundan söz etmek yerinde olacaktır. DAC yöneticileri de başlangıçtan itibaren ikinci bir Alman ulusu yaratmak istemişlerdi ama başarılı olamadılar.

İki ülkenin günün birinde birleşeceği iki tarafın da söylemi olmakla birlikte bu konuda önemli gelişme yaşanmamıştır.

Dördüncüsü; DAC’nin aksine Kuzey Kore’deki SSCB etkisi sınırlıdır. DAC’de Kızıl Ordu birlikleri varken, aynı ordu Kuzey Kore kurulduktan birkaç yıl sonra çekilmişti.

Kitapta 1905’te Japonya sömürgesi olmanın öncesindeki yıllar anlatılmayacaktır. Japonya sömürgeciliği İngiltere ve Fransa sömürgeciliklerinden farklıdır, bu fark üzerinde kısaca durulacaktır. Ardından Kim Il Sung’dan başlayarak devlet başkanlarıyla karakterize olan dönemler anlatılacaktır.

Kuzey Kore’nin ABD ile çelişkileri –uranyumu zenginleştirme programı uzun menzilli füze denemeleri- kısaca anlatılacaktır.

Kuzey Kore ekonomisindeki değişim ve pazar sosyalizmine geçiş, bu konuda Çin ve Vietnam ile benzerlikler ve farklılıklar üzerinde durulacaktır.

Bu ülkeye özgü Juche teorisi ve toplumsal işleyişteki farklı özellikler de incelenecektir.

Kore İşçi Partisi (bazen Emek Partisi de denilmektedir) bütün belgelerden marksizm leninizmi çıkarmıştır.

Kuzey Kore’nin nüfusu 26 milyondur, büyük ülke sayılmaz ama ekseri olarak güçlüdür. Ukrayna savaşında Rusya’ya dron vermesinin ve asker göndermesinin yanı sıra ABD-İsrail ile İran’ın savaşında da İran’a askeri destek vermiştir.